खगोलविज्ञानम् (३) – कथं भवन्ति ग्रहणानि ?

“..खगोलविज्ञानम् (१)..” इत्यस्मिन् लेखे आसील्लिखितं “राहुकेतू ग्रहौ न | तौ केवलौ छेदबिन्दू“ इति |

 

श्रीमता नारायण-दत्त-मिश्र-महोदयेन अस्ति पृष्टं “.. किं नाम तावत् छेदबिन्दुः? ..”

 

आंतरजालात् प्राप्तायां ग्रहणविषयिकायाम् आकृत्यां अस्ति किञ्चिन्निर्दिष्टं NODE इति – दृश्येताम् बिन्दू N 1 तथा N 2. तौ तु छेदबिन्दू एव | तावेव राहुकेतू |

Lunar ecliptic node

अस्यां आकृत्यां दर्शितं सूर्यः पृथिवीं परिभ्रमतीति Ecliptic-इति निर्दिष्टेन मार्गेण | N 1 तथा N 2 तौ बिन्दू यत्र Ecliptic तथा Path of Moon एतयोः द्वयोः  दीर्घगोलयोः परस्परछेदनम् |

 

मयापि काञ्चिदाकृतिं रचयितुं कश्चित् प्रयासः कृतः निम्नमिव –

Lunar Eclipse

आन्तरजाले अन्यापि आकृतिः प्राप्ता –

Geometry_of_a_Lunar_Eclipse

पृथिव्याः छायया चन्द्रः ग्रस्तः भवति तदेव चन्द्रग्रहणम् | पृथिवीसूर्ययोः मध्ये चन्द्रस्य आगमनेन सूर्यग्रहणं भवति |

 

एतत्सर्वं गणितम् खलु | निश्चयेन कतिचित्क्लिष्टम् | तथापि तत्सर्वम् आचार्यैः साधु सुनिश्चितम् | किं तद्गणितम् ? तदेव मे कुतूहलम् |

-o-O-o-

Advertisements

One thought on “खगोलविज्ञानम् (३) – कथं भवन्ति ग्रहणानि ?

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s