Values-based Education

Since Universal and eternal values is the important essence of संस्कृत the language and संस्कृति cultural richness, inherent to it, it becomes a point to ponder upon, whether, education, if conducted through courses, syllabi and textbooks compiled in संस्कृत and based on संस्कृत texts will become values-based education.

I hence posted following message to a couple of Google-groups, of which I am a member and to others, whom I have known to be interested in most things संस्कृत.

संप्रतिकाले योगोऽभवन्मिलितुं श्रीमन्तं प्रफुल्ल-पण्ड्या-महोदयम् | अभिभावितोस्मि खलु तस्य विचारैः | संक्षेपेण तस्य भूमिका एतावता |

ज्ञातं मानीतञ्च यत् संस्कृतवाङ्मये विविधविषयाणां ज्ञानं निश्चयेन वर्तते | तथापि यदि कस्यापि विषयस्य अभ्यासाः बालवयसः आरभ्य
विश्वविद्यालयीनाभ्यासक्रमेण प्रस्तवनीयाः, कथं भवेत् सः क्रमः केषां पुस्तकानां संहितानां संदर्भग्रन्थानामाधारेण वा |

ज्ञातं मानीतञ्च यत् गुरुकुलाः आसन् | तत्र आचार्याः छात्रान् विविधान् विषयान् पाठयन्तः आसन् | तेषु पाठनेषु क्रमाः अपि आसन्नेव | पाठनाय संहिताः
अप्यासन् | अप्यस्ति कापि उपलब्धिः कुत्रापि कः सः क्रमः कास्ताः संहिताः एतद्विषये ? यद्युपलब्धिर्नास्ति अपि शक्या तेषां पुनर्रचना ?

अधुनापि शालासु, महाविद्यालयेषु विश्वविद्यालयेष्वपि पाठ्यक्रमास्तु सन्त्येव | तथापि न ज्ञातं कस्य विषयस्य पाठ्यक्रमस्य कस्मिन् स्तरे का संहिता पाठनीया
इति | अपि शक्यमेतद्विधं सङ्कलनम् ?

प्रफुल्ल-पण्ड्या-महोदयेन संचालितेन गुजरातराज्यस्थितेन महुवाग्रामस्थितेन शाश्वत-संस्कृति-प्रतिष्ठानेन कृषिविषयस्य पाठ्यक्रमस्य एका पुस्तिका
सिद्धास्ति |

ज्ञायते यत् सर्वस्मिन् भारतवर्षे द्वादशशताब्दतः एकोनविंशतिशताब्दतावत् सप्तशतवर्षाणि तावत् भास्कराचार्याणां लीलावती-बीजगणितमादयः ग्रन्थाः
संहितारूपेण प्रयुक्ताः आसन् | गणितविषये वैदिकगणितसूत्राण्यपि विख्यातानि सन्ति अधुना |

अस्ति मत्सार्धमेकं धनञ्जय-देशपाण्डे-महोदयस्य पुस्तकं “वेदेषु विज्ञानम्” इति |
आयुर्वेदस्तु एकः वेदः एव इति मानीतः | अद्यापि पाठ्यतेऽपि | आयुर्वेदस्य पाठ्यक्रमस्त्वस्ति | किं न तस्मात् शरीरशास्त्रस्य आरोग्यशास्त्रस्य प्राथमिकाः विचाराः बालान् शालासु पाठनीयाः ?

संक्षेपतः सङ्कलनानि कर्तव्यानि सन्ति विविधानां विषयाणां क्रमिताभ्यासाय केषु स्तरेषु काः संहिताः पाठनीयाः इति |

प्रार्थयन्ते सूचनाः विधायकाः टीकाटिप्पण्यश्च |

(2) I got one response मम संदेशस्य उत्तरे प्राप्तः अयं विमर्शः –

संस्कृतमाध्यमेन पाठनाय अधुनाऽपि पर्याप्ता पाठ्यसामग्री इतस्ततोऽस्ति।
तथापि नवीनानां पाठ्यसामग्रीणां निर्माणमाधुनिककालोपयोगितया कर्तव्यमेव।
(3) I replied to this as follows अयं विमर्षोऽपि मया निम्नमिव उत्तरितोऽस्ति –
धन्यवादाः भवतः विमर्षणाय | साधूक्तं यत्
  1. पाठ्यसामग्री इतस्ततोऽस्तीति | यद्यदितस्ततोऽस्ति तस्य विषयानुसारि सङ्कलनं कर्तव्यमिति केचन उपक्रमाः संभवन्ति |
  2. इदमपि साधु यत् नवीनानां पाठ्यसामग्रीणां निर्माणमाधुनिककालोपयोगितया कर्तव्यम् | तद्विधाः केचन अन्याः उपक्रमाः संभवन्ति |

द्वाभ्यामपि दृष्टिभ्यां समवायस्य सदस्याः कति योगदानं दास्यन्तीति ज्ञातुं मम सन्देशस्य भूमिका |

While I keep waiting to receive more responses, to go by the edict “Charity begins at home”, i have started some detailing of this thought by myself. The details as will emerge will be presented in further post(s)

Advertisements

3 thoughts on “Values-based Education

  1. नमोनमः भवते महोदय ! भवतः पत्रं पठित्वा आन‍न्दमनुभवामि यत् प्रयत्नशीलाः भवादृशाः शास्त्रादीन् संस्कृते पाठयितुं
    पाठ्यपुस्तकानां विषये चिन्तयन्तः सन्तीति | हार्दं स्वागतम् महोदय ! शुभस्य शीघ्रं इति किल महद्वाक्यम् |

  2. I prefer Sanskrit in easily readable,teachable,pronounceable words but not in lengthy words.
    Also we should request Google to add Sanskrit in Google Translate.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s