Thoughts on School Education

मन्येऽहं शालेयशिक्षणमिति प्रायः तच्छिक्षणम् यत् पञ्चवयसः आरभ्य पञ्चदशवयःपर्यन्तं भवति |

I would think that school education can be taken as the education that would happen over a span of 11 years from an age of 5 years up to the age of about 15 years.

तस्य सामान्यतः त्रयः विभागाः – प्राथमिकम्, माध्यमिकम्, उच्चमाध्यमिकम् च |

This is usually of three stages – Primary, Secondary and Higher Secondary.

तथापि मन्येऽहं शालेयशिक्षणस्य उद्दिष्टम् भवति यत् व्यक्तिमत्त्वविकासः भवेत् |

Nevertheless overall objective of school education would/should be to groom Personality development.

व्यक्तिमत्त्वविकासः प्रायः षड्विधैः विषयैः भवति |

Personality Development would have focus on 6 main faculties –

  1. गणितम् Mathematics – Arithmetic अङ्कगणितम् Algebra बीजगणितम्, Geometry भूमितिः Trigonometry त्रिकोणामितिः Calculus कलनगणितम्
  2. भाषाज्ञानम् Language-studies – Grammar व्याकरणम्, Prose गद्यानि, Poetry पद्यानि, Prosody and Figures of speech भाषालङ्काराः
  3. विज्ञानशास्त्राणि Sciences –  Physics पदार्थविज्ञानम्, Chemistry रसायनशास्त्रम्, Biology जीवशास्त्रम् Geosciences भूगोलविज्ञानम्, Astronomy खगोलविज्ञानम्
  4. समाजशास्त्राणि Social sciences – History इतिहासः, Economics अर्थशास्त्रम्, Law न्यायशास्त्रम्, Culture संस्कृतिः, Political sciences राज्यशास्त्रम्
  5. कलाः हस्तकलाः Arts and crafts – Elocution and debate वक्तृत्वम्, Acting अभिनयः, Drawing and painting चित्रलेखनम्, Music संगीतम् (Singing गायनम्, playing instruments वादनम्) Dance नृत्यम्
  6. क्रीडाः Games – Individual वैयक्तिकाः Team games सांघिकाः

एतद्विधे शिक्षणे स्पर्धात्मकः भावः अवश्यं भवितव्यः | संप्रतिकाले भवन्ति स्पर्धाः स्थानीयाः प्रादेशिकाः अन्तर्देशीयाः आन्तर्देशीयाश्च प्रायः सर्वेषु विषयेषु क्षेत्रेषु च | औलिम्पियड्-नाम्न्यः स्पर्धाः गणितविषये विज्ञानशास्त्राणां विषयेष्वपि भवन्ति | यः कोऽपि पाठ्यक्रमः रच्यते तस्मिन् एतावन्नैपुण्यं सहजतया भवितव्यम् | विद्यार्थिभ्यः उत्कृष्टमेव देयम् |

There ought to be a competitive urge inherent in such education. As of now there are competition-opportunities available at local, regional, national and International level, almost in every other subject and field. There are Olympiad-competitions in Mathematics and in Sciences also. Whatever syllabus is structured, that syllabus itself should provide for grooming such competence. Students ought to be offered only the best.

एतैः विषयैः शिक्षणं व्यवसायाभिमुखं नापि भवेत् | तथापि विद्यार्थिनः अग्रिमाय व्यवसायाभिमुखाय शिक्षणाय निश्चयेन सज्जाः भवेयुः | पञ्चदशवर्षीयेभ्यः एतावती सज्जता एव प्रायः समीचीनं लक्ष्यमिति मे मतिः |

Study of these subjects may not render vocational aptitude. However students will have right preparation for further vocational education. By my thinking, for 15-year olds, such preparation itself would be a good aim.

वयोमानानुसारिषु पाठ्यक्रमेषु उपरिनिर्दिष्टानां विषयाणां प्रायः एकादशस्तरेषु विश्लेषणं विचारणीयम् |

Curricula graded by age would be detailing the above subjects in 11 stages.

प्रायः ये पाठ्यक्रमाः इदानीं चलन्ति तेषु एतावद्विश्लेषणमस्त्येव |

We can presume that what curricula and syllabi are already operative do have such structure only.

अतः मुख्यतः विचारणीयं कथं पाठ्यक्रमाणां पाठ्यपुस्तकानि संस्कृतग्रन्थानामाधारेण भवन्ति रच्यन्ते वा | यतः संस्कृतज्ञानं प्रायः पद्यात्मकं भवति, तत् स्मृतिसुलभं भवति | एतावत्या सुलभतया यद्भारं विद्यार्थिनः सद्यः वहन्ति तदप्यूनं भवेत् खलु |

What needs to be deliberated is how the textbooks can be prepared based on Sanskrit-texts. Since most Sanskrit texts are in verse form, there is inherent ease for memorizing. Such ease in memorizing would help to reduce the burden of books, which children are carrying these days.

संस्कृतग्रन्थानामाधारेण रचितैः पाठ्यपुस्तकैः न केवलं विषयानां शिक्षणं भव्यम् | तद्विधैः पाठ्यपुस्तकैः राष्ट्राभिमानोऽपि परिपोषणीयः | तद्विधायाः संस्कृत्याः प्रसारणमपि भवति या मूलतः एव वैश्विका अस्ति जगद्धिताय अस्ति |

By such textbooks based on Sanskrit texts, not only would there be education in respective subjects, but there would be grooming of national pride and right orientation into a culture, which has been basically universal in its spirit and thoughts and hence for goodness all across the world.

शुभमस्तु !!

-o-O-o-

Advertisements